Συμμετοχή σε διαδικτυακό σεμινάριο των σπουδαστών του ΤΜΗΜΑΤΟΣ “ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ”

Οι καταρτιζόμενοι – εκπαιδευόμενοι του τμήματος ‘Τεχνικός ιατρικών οργάνων’ (ΤΙΟ) του Γ’ εξαμήνου στα πλαίσια του μαθήματος ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ, κατόπιν συμμετοχής και παρότρυνσης της καθηγήτριάς τους κ. Σταματοπούλου Ελένη PhD(c), Λειτουργό Δημόσιας Υγείας, MSc-MPH Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας, Αριστούχο στο Π.Μ.Σ. «Διοίκηση Μονάδων Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας»  του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Νοσηλεύτρια Γ.Ν.Α. ΚΑΤ, Member PCRS-UK παρακολούθησαν διαδικτυακά το επιτυχημένο σεμινάριο (WORK-SHOP ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ 2019) των ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ & ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ το οποίο πραγματοποιήθηκε στο Καρδιολογικό Τμήμα ΓΝΑ «Ιπποκράτειο». Ενημερώθηκαν για την ΤΑΧΥΡΥΘΜΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ (LIVE MEDIA: https://www.livemedia.gr/video/386518).

 Η επιτυχία του σεμιναρίου συνεχίστηκε και στην αίθουσα διδασκαλίας την Δευτέρα στις 23/11/2019 βάση προγραμματισμένου μαθήματος, όπου ήταν τιμή για όλο το ΙΕΚ ΑΙΓΑΛΕΩ και για τους καταρτιζόμενους της ειδικότητας ΤΙΟ του ΙΕΚ ΑΙΓΑΛΕΩ να πραγματοποιηθεί παρουσίαση από έναν λαμπρό και εξειδικευμένο επιστήμονα κ. Βασίλη Αντωνάτο, Trainer & Sr. FTE AF-CRM της εταιρείας Abbott Medical Hellas Ltd σε συνεργασία με την διδάσκων του μαθήματος κ. Σταματοπούλου Ελένη διάλεξη για τις εμφυτεύσιμες καρδιακές συσκευές (εμφυτεύσιμους απινιδωτές και βηματοδότες) στην αίθουσα διδασκαλίας του Δημοσίου ΙΕΚ ΑΙΓΑΛΕΩ. Κατόπιν πρόταση της καθηγήτριας, μπόρεσαν οι καταρτιζόμενοι να κατανοήσουν και στην πράξη τις τεχνικές ελέγχου και προγραμματισμού των βηματοδοτών.

Αναλυτικότερα παρουσιάστηκαν θεματικές ενότητες τόσο από τον κ. Βασίλη Αντωνάτο όσο και από την καθηγήτριά τους κ. Σταματοπούλου Ελένη για την βασική ανατομία της καρδιάς, για την φυσιολογία της καρδιάς, καθώς και για το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς, δηλ. ότι η καρδιά είναι ένα όργανο αντλία, το οποίο για να συσπασθεί κάθε φορά απαιτείται ένα μικρό ηλεκτρικό ερέθισμα-μια «σπίθα», η οποία παράγεται και διοχετεύεται από το ηλεκτρικό της σύστημα. Το σύστημα αυτό αποτελείται από ένα τόπο παραγωγής και ένα σύστημα μεταφοράς του ερεθίσματος. Η «σπίθα» που καθορίζει αυτό το ηλεκτρικό ερέθισμα παράγεται από το φλεβόκομβο που βρίσκεται στο δεξιό κόλπο της καρδιάς, ο οποίος αποτελεί τη φυσική μπαταρία μας και καθορίζει το βήμα (ρυθμό) με το οποίο πορεύεται (συσπάται) η καρδιά μας γι αυτό και είναι ο φυσικός μας «βηματοδότης». Από εκεί το ηλεκτρικό ρεύμα φθάνει σε ένα κεντρικό κόμβο και μεταδίδεται στις κοιλίες μέσω δύο «καλωδίων», το αριστερό και το δεξιό.

Έγινε διευκρίνιση το πώς παράγεται το ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ), τις βασικές βραδυαρρυθμίες ένδειξης του βηματοδότη, που χρησιμοποιείται ο βηματοδότης. Ειδικότερα εκπαιδεύτηκαν στο τι είναι οι Καρδιακοί βηματοδότες και πότε, πώς και σε ποιους ασθενείς πρέπει να τοποθετούνται δηλ. που απαιτείται η χρήση βηματοδότη π.χ. όταν το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς, είτε η μπαταρία είτε ο κόμβος και τα καλώδια, υποστούν βλάβες και ο καρδιακός ρυθμός πέσει κάτω από τα φυσιολογικά όρια (<40 σφίξεις το λεπτό), διάφορα δυσάρεστα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν όπως ζαλάδες, δύσπνοια, μειωμένη ικανότητα για φυσική άσκηση, ή ακόμη και απώλεια αισθήσεων. Μερικές φορές ένα απλό  (ΗΚΓ) είναι αρκετό για να ανιχνεύσει τη βλάβη ενώ μπορεί να χρειαστούν κι άλλες πιο ειδικές εξετάσεις (για παράδειγμα να ζητηθεί από το θεράπων μία 24ωρη καταγραφή του ρυθμού με Holter ή ακόμη και ηλεκτροφυσιολογική μελέτη). Αν αυτές οι εξετάσεις επιβεβαιώσουν την βλάβη, ο ασθενής χρειάζεται βηματοδότη για να λυθεί το πρόβλημα.

Κατανοήθηκε το τι είναι ο βηματοδότης καθώς παρουσιάστηκε πως είναι μια μικρή ηλεκτρονική συσκευή που παράγει ηλεκτρικούς παλμούς οι οποίοι επιτρέπουν στην καρδιά να συσπάται ρυθμικά. Αυτοί οι ηλεκτρικοί παλμοί μεταδίδονται στην καρδιά μέσω ειδικών καλωδίων. Το τεχνητό ηλεκτρικό σύστημα που παρέχεται μέσω ενός βηματοδότη και των καλωδίων του μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μονή διέγερση (μόνο του κόλπου ή της κοιλίας) ή διπλή διέγερση (και του κόλπου και της κοιλίας). Οι βηματοδότες είναι ιδιαίτερα περίπλοκες συσκευές και λειτουργούν μόνο όταν πέσει ο φυσιολογικός ρυθμός της καρδιάς κάτω από καθορισμένα όρια. Παραμένουν σιωπηλοί αλλά πάντα σε ετοιμότητα όταν η καρδιά επιστρέψει στο φυσιολογικό ρυθμό. Αυτό εξασφαλίζει καρδιακή διέγερση μόνο όταν χρειάζεται και εξοικονομεί την ισχύ της μπαταρίας. Μερικοί βηματοδότες είναι σχεδιασμένοι να διεγείρουν την καρδιά σε διαφορετικούς ρυθμούς ανάλογα με τη φυσική δραστηριότητα του ασθενούς.

Επιπρόσθετα ενημερώθηκαν για την διαδικασία της εμφύτευσης. Η εμφύτευση του βηματοδότη απαιτεί συνθήκες χειρουργείου και γίνεται με τοπική αναισθησία. Η εμφύτευση εκτελείται σε ειδική αίθουσα που να διαθέτει ακτινολογικό εξοπλισμό και ειδικές οθόνες. Αρχικά εκτελείται μια μικρή τομή λίγων εκατοστών στο δέρμα και αναζητείται η κατάλληλη φλέβα, διαμέσου της οποίας με ακτινοσκοπική παρακολούθηση τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται στη δεξιά κοιλία, στο δεξιό κόλπο ή και στα δύο. Στη συνέχεια ελέγχεται η σωστή θέση και η καλή λειτουργία των καλωδίων με ηλεκτρονικά τεστ. Τέλος φτιάχνεται ένας χώρος κάτω από το δέρμα για να μπει εκεί ο βηματοδότης, ο οποίος συνδέεται με τα ήδη τοποθετημένα καλώδια. Η εμφύτευση μπορεί να διαρκέσει από 30 ως 60 λεπτά της ώρας. Για τις επόμενες δύο ημέρες, ενώ ο ασθενής πρέπει να είναι προσεχτικός, να μην κινεί τον ώμο από την πλευρά που τοποθετήθηκε ο βηματοδότης, ούτως ώστε να μη συμβεί μετακίνηση των καλωδίων, κάτι που απαιτεί νέα διορθωτική επέμβαση. Για λίγες μέρες ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται έναν ελαφρύ πόνο στην τομή. Τα ράμματα αφαιρούνται μετά από 7-8 μέρες. Η διαδικασία της εμφύτευσης παρά το ότι έχει πια απλοποιηθεί, εντούτοις παραμένει ένα χειρουργείο και σπάνια μπορεί να συμβούν επιπλοκές. Δηλαδή η διάρκειά του βηματοδότη δηλ η ζωή του, είναι περίπου 5-10 χρόνια. Αυτή η διαφορά εξαρτάται από τον τύπο του βηματοδότη, πώς είναι προγραμματισμένος και πόσο συχνά τίθεται σε λειτουργία. Είναι σημαντικό να μην αποφορτιστεί ξαφνικά η μπαταρία του βηματοδότη κάτι το οποίο γίνεται βαθμιαία και μπορεί να προβλεφθεί από τακτικούς ελέγχους.

Συν της άλλης γνωστοποιήθηκε o έλεγχος του βηματοδότη, δηλ. είναι αρχικά ένας πολύ απλός έλεγχος μπορεί να γίνεται κι από τον ίδιο τον ασθενή ελέγχοντας περιοδικά τους παλμούς του οι οποίοι δεν πρέπει να είναι κάτω από αυτούς που προγραμματίστηκαν κατά την εμφύτευση ή τον τελευταίο έλεγχο. Στην τακτική παρακολούθηση γίνονται συνήθως εξετάσεις για να ελεγχθεί αν ο βηματοδότης λειτουργεί σωστά όπως ΗΚΓ, ακτινογραφία θώρακος, ή/και υπερηχογράφημα αν χρειασθεί. Με μια ειδική συσκευή είναι δυνατός ο αναλυτικός έλεγχος του βηματοδότη τηλεμετρικά, άπλα τοποθετώντας στο δέρμα πάνω από το βηματοδότη έναν ειδικό ανιχνευτή. Αυτή η λειτουργία παρέχει ακριβή στοιχεία για το βηματοδότη όπως, το επίπεδο φόρτισης της μπαταρίας και την κατάσταση των καλωδίων. Με τον ίδιο τρόπο μπορούν να ρυθμισθούν και να αλλάξουν ανάλογα με τις ανάγκες οι παράμετροι της λειτουργίας του βηματοδότη, όπως η βασική συχνότητα, τα φυσικά χαρακτηριστικά του ηλεκτρικού ερεθίσματος κλπ. Ο έλεγχος του βηματοδότη θα πρέπει να γίνεται το λιγότερο 1-2 φορές το χρόνο ή νωρίτερα αν παρουσιασθούν κάποια συμπτώματα.

Παράλληλα αναπτύχτηκε και ο τρόπος που γίνεται η αντικατάσταση του βηματοδότη δηλ. όταν ο έλεγχος αποκαλύψει ότι η μπαταρία έχει τελειώσει (φάση αποφόρτισης η οποία διαρκεί μήνες) ο βηματοδότης πρέπει να αντικαθίσταται. Η διαδικασία είναι συνήθως πολύ σύντομη και απλή. Γίνεται τομή στο σημείο όπου είχε γίνει αρχικά η πρώτη τομή και αποσυνδέεται ο βηματοδότης από τα ηλεκτρόδια τα οποία παραμένουν στη θέση τους αφού ελεγχθεί η κατάστασή τους. Ένας νέος βηματοδότης συνδέεται με τα ηλεκτρόδια και τοποθετείται στην παλιά θέση. Ο ασθενής συνήθως παραμένει στο νοσοκομείο για λίγες ώρες.

Επιπρόσθετα παρουσιάστηκαν τα εμφυτεύσιμα ηλεκτρόδια του βηματοδότη, και τι θα πρέπει να προσέχει ένας ασθενής με βηματοδότη, καθώς ζει με το βηματοδότη. Ο βηματοδότης δεν περιορίζει τον ασθενή από καμία φυσική δραστηριότητα ή κίνηση ή στάσεις του σώματος. Η φυσική όμως άσκηση πρέπει να είναι ανάλογη με την κατάσταση του ασθενούς και την ικανότητά του. Το περπάτημα, η ποδηλασία, το ανέβασμα της σκάλας, το νοικοκυριό του σπιτιού και η κηπουρική δεν δημιουργούν κανένα πρόβλημα. Η σεξουαλική δραστηριότητα δεν επηρεάζεται. Επιτρέπεται η χρήση όλων των συνήθων οικιακών συσκευών όπως φούρνος, ηλεκτρική σκούπα, σίδερο, ραδιόφωνο, τηλεόραση κλπ.
Τα κινητά και τα ασύρματα τηλέφωνα μπορούν να χρησιμοποιούνται, αλλά το τηλέφωνο να κρατείται στο αυτί της άλλης πλευράς από όπου εμφυτεύτηκε ο βηματοδότης και ποτέ να μην τοποθετείται στο τσεπάκι του πουκαμίσου πάνω από το σημείο όπου βρίσκεται ο βηματοδότης.

Ο βηματοδότης είναι απόλυτα συμβατός με όλα τα φάρμακα. Τα ταξίδια μπορούν να γίνονται με όλα τα μέσα συγκοινωνίας. Στα αεροδρόμια, στα πολυκαταστήματα και στις τράπεζες, θα πρέπει να ενημερώνεται το προσωπικό ασφαλείας εάν ο ασθενής φέρει βηματοδότη επιδεικνύοντας την προσωπική κάρτα ώστε να μην περνά μέσα από το μαγνητικό έλεγχο (μαγνητικές πόρτες, μαγνητικοί ανιχνευτές).

Ενώ πρέπει να αποφεύγεται:

  • η πίεση στη περιοχή του βηματοδότη
  • όλοι οι τύποι ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας όπως: μεγάλα ηλεκτρικά μηχανήματα (πριόνια), ραντάρ ή σταθμοί ραδιοεκπομπών, μαγνητικοί έλεγχοι στα αεροδρόμια
  • πολλά ιατρικά μηχανήματα είναι πηγές ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας όπως:
  • μαγνητικός τομογράφος
  • θεραπευτική ακτινοβολία με ιονισμό
  • απινιδωτές
  • νευρική ή μυϊκή διέγερση
  • θεραπευτική διαθερμία
  • ενέργεια υπερήχων

Αν ο ασθενής που φέρει βηματοδότη έρθει σε επαφή με μια από τις παραπάνω πηγές, θα πρέπει να ενημερώσει τον καρδιολόγο του. Οι ασθενείς που φέρουν βηματοδότη θα πρέπει επίσης να ενημερώσουν το γιατρό τους για τα εξής:

  • αν αισθάνονται πάλι τα συμπτώματα που είχαν πριν την εμφύτευση
  • πόνο στον ώμο ή ψηλά στην κοιλιακή χώρα (στομάχι)
  • ανεξήγητος πυρετός και κοκκινίλα στην περιοχή του βηματοδότη

Συν της άλλης έγινε επίδειξη το πώς τοποθετούνται τα ηλεκτρόδια στην καρδιά, το πώς τοποθετείται ο απινιδιστής στην καρδιά, το βηματοδοτικό σύστημα τα μέρη και τα ηλεκτρόδια, καθώς επίσης έγινε παρουσίαση η συσκευή του απινιδιστή και τα ηλεκτρόδια του.

Εν κατακλείδι, η καθηγήτρια κ. Σταματοπούλου Ελένη ευχαρίστησε θερμά τον κ. Βασίλη Αντωνάτο για την άψογη συνεργασία υλοποίησης της ταχύρυθμης εκπαίδευσης στις τεχνικές έλεγχου και προγραμματισμού βηματοδοτών.